آلفرد یعقوب زاده: برای عکاسی مستند باید صادق بود و شعار نداد

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از ستاد خبری چهل و سومین جشنواره بین المللی فیلم کوتاه تهران، نشست «عکاسی بدون مرز و مستند اجتماعی» از سری نشست های «20_43» چهل وسومین جشنواره بین المللی فیلم کوتاه تهران در روز دوم جشنواره 26 مهر با حضور تصویری آلفرد یعقوب زاده و مهدی آشنا در پردیس ملت برگزار شد.

مهدی آشنا در ابتدای این نشست بیان کرد: به نظرم عکس مثل جنین است، دورانی که عکاس یک عکس را در ذهن خود تصور می کند دوران جنینی است و وقتی چاپ می شود درواقع به دنیا آمده است.

وی در ادامه اظهار کرد: ما باید قدر تک ستاره های درخشانی مثل آلفرد یعقوب زاده را بدانیم. عکاس های ایرانی یکی از بهترین عکاسان دنیا هستند اما در حوزه داخلی چندان قدر نمی بینند. نسلی که اکنون عکاسی می کند اگر از چنین ستاره هایی دور بماند برایش خوب نیست.

سپس آلفرد یعقوب زاده که به صورت آنلاین در این نشست حضور داشت، بیان کرد: من عکاسی را از ایران یاد گرفتم و قرار نبود عکاس شوم اما با شروع انقلاب به عکاسی پرداختم. با شروع انقلاب و تحولات اجتماعی از جمله موضوع آمریکا و جنگ ایران و عراق دیگر به مسأله عکاسی آلوده شدم.

من چشم مردم هستم

این عکاس با اشاره به اینکه به هیچ حزب سیاسی تعلق ندارد، مطرح کرد: با اتفاقات انقلاب ایران و تحولاتی که رخ داد به خودم گفتم باید صادق باشم و با توجه به اینکه چشم مردم هستم باید واقعیت ها را روایت کنم. تنها چیزهایی که در عکس های من وجود دارد یک زیرنویس است.

وی ادامه داد: من همیشه ایرانی هستم، البته فرانسوی ها هم من را به عنوان یک فرانسوی قبول ندارند. مرز برای من اصلا وجود ندارد و کره زمین خانه من است. کاری ندارم کجا هستم و هر کجا بروم از زندگی خودم لذت می برم، با مردم آشنا می شوم و همه چیز را صادقانه نشان می دهم. کره زمین خانه من است و هیچ مرزی ندارم.

وی اضافه کرد: در کار هم مرزی ندارم چون یک جایی آزادی وجود دارد و یک جایی نیست مثلاً دیروز در فرانسه تظاهرات بود و موقع عکس برداری پلیس با ما کاری نداشت. هرکجا باشم سعی می کنم به قوانین آنجا احترام بگذارم و تا آنجایی که بتوانم سعی می کنم همه مردم را ببینم چون نمی توانم مسایل را یک طرفه نشان بدهم. وظیفه من است که به عنوان یک عکاس مومن و صادق به دوربین، همه چیز را بی طرفانه ببینم.

باید قبل از عکاسی از قوانین هر کشوری آگاه بود

یعقوب زاده مطرح کرد: یک خبرنگار و عکاس به عنوان چشم و گوش مردم باید واقعیت ها را صاف و صادقانه و بدون جبهه گیری منعکس کند و سپس مردم به قضاوت بنشینند. هر کجای دنیا آداب و رسومی دارد که اگر به آن احترام بگذارید، موفق خواهید شد، مثلا من هرگاه به کشورهای مسلمان نشین می روم هنگام رفتن به مسجد کفش هایم را درمی آورم. چون باید نسبت به آداب و رسوم و سیاست های آن کشور شناخت داشته باشیم. پس باید قبل از سفر و عکاسی آگاهی به دست بیاوریم و بعد عکاسی کنیم.

این عکاس اظهار کرد: اگر می خواهید کار مستند انجام دهید باید قبل از رفتن به کشوری مطالعه کنید تا ببینید زندگی روزمره، آداب و رسوم و تاریخش چگونه بوده است.

یعقوب زاده درباره اینکه دوربین چگونه می تواند صادق باشد، بیان کرد: در اینجا ابتدا باید به یک سوال مهم پاسخ داد که آیا خودتان واقعاً صادق هستید؟ دوربین مثل یک ماشین است مثلا اگر راننده بدی باشید و قواعد را رعایت نکنید دچار سانحه می شوید. پس ابتدا باید با خودتان صادق باشید چون دوربین فقط یک وسیله آهنی است . باید در ذهن و روح خود شفاف باشیم تا دنیا را وارونه نبینیم. آنچه از تظاهرات فرانسه در اینستاگرام خودم منتشر کرده ام، واقعیت است.

این عکاس درباره تاثیر تجربه زیسته در عکس ها گفت: گاهی اوقات ما علایق و ایده های شخصی داریم ولی آنها باید در قلب و ذهن ما باقی بمانند. من خودم را تربیت کرده ام که هر ایده ای را در کارم دخالت ندهم یا نباید مسائل خصوصی خودمان را در شغل مان دخالت دهیم. نباید وارد مسائل سیاسی و مذهبی افراطی شویم، حین کار باید بی طرف باشیم و وظیفه ما این نیست که شعار دهیم و همه چیز را بر هم بزنیم.

وی درباره اینکه چگونه می شود در جنگ عکاس بی طرف بود، عنوان کرد: مثلا در جنگ ایران و عراق من چیزی را که روبه رویم می دیدم، ثبت می کردم. می خواهم بگویم نباید شعار داد و باید واقعیت را نشان داد. اگر عکس های من را در جنگ ایران و عراق ببینید، متوجه می شوید که کار تبلیغاتی نکرده ام. این را هم باید بگویم که آن زمان دکتر چمران و چند تن دیگر بسیار کمک کردند تا از جبهه ها عکس بگیرم. پس ایدئولوژی خودتان را نگه دارید و به عنوان عکاس و خبرنگار صادق باشید آنگاه هر کجای دنیا بروید همه به شما اعتماد می کنند. مثلا زمانی که به افغانستان رفتم با توجه به اینکه صادقانه برخورد می کردم حتی طالبان هم با من همراهی می کرد. من آن زمان توانستم با آنها بمانم و کار خودم را انجام دهم یعنی از زندان های آنها، رهبرانشان و … بازدید کنم. هیچ نیازی به چاپلوسی نیست تنها کافی است صادق باشید.

آلفرد یعقوب راده را به حرم امام رضا(ع) راه ندادند!

مهدی آشنا هم گفت: گاهی بی مهری های زیادی به عکاسان می شود مثلا آلفرد را به حرم امام رضا (ع) راه ندادند چون مسلمان نیست به همین ترتیب من با آدم های آنجا درگیر شدم. این در حالی است که او را دعوت کرده بودند و باید مراسمی را پوشش می داد، به همین دلیل واقعا آلفرد گریه اش گرفته بود چون مراسم را از دست داد.

آشنا درباره مستند اجتماعی بیان کرد: ثبت هر موجود زنده در مسیر طبیعی زندگی اش، عکس مستند است و وقتی موضوع عکس انسان است، عکس ما مستند اجتماعی می شود. اگر انتقاد را از عکس ها بگیرید دیگر اجتماعی نیست. یعنی باید عکس، یک انتقاد در دل خود داشته باشد. رفع مشکلات اجتماعی از اثرات عکس های مستند اجتماعی است پس عکس مستند اجتماعی باید ما را به رفاه برساند. عکس مستند اجتماعی البته سه شاخه دارد که یک شاخه آن عکس هنری است یعنی باید مشکلات اجتماعی را با هنر گره بزنیم.

این عکاس اظهار کرد: رابرت کاپا در یک جمله به عکس اجتماعی می گوید «حقیقت» . پس باید همین موضوع را در عکاسی در نظر بگیریم. برای عکاسی مستند اجتماعی 2 مولفه وجود دارد؛ یکی نگاه عکاس به عنوان عکاس و دیگری نگاه او به عنوان حرفه، بیان و زبان. در ایران عکاسی با بیان تصویر بیشتر مد است تا بیان درونی آن هم به خاطر این است که آموزش داده نشده است. یک عکاس اجتماعی باید جامعه شناسی، زبان، ارتباطات و … را بلد باشد. مثلا آلفرد را سه بار در مرز افغانستان گرفتند او حتی لباس زنانه پوشید و برقع روی صورتش زد تا بتواند وارد افغانستان شود.

آشنا بیان کرد: گاهی عکاسان در انتخاب و ارسال عکس هایشان به جشنواره ها مشکل دارند، ما باید عکسی را انتخاب کنیم که برای جهان مهم باشد. وقتی می خواهیم به موضوع فکر کنیم باید موضوعی را انتخاب کنیم که برای همه مهم است این مسأله برای مجموعه عکس بسیار اهمیت دارد.

وی در بخش دیگری از صحبت هایش درباره عکس مدرن و پست مدرن اظهار کرد: در عکاسی پست مدرن عکاس ایده دارد و آن را با عکس ترکیب می کند اما در عکاسی مدرن این چنین نیست بلکه با موضوع مواجه هستیم. مثلا هنگام عکاسی از یک آدم فقیر که بیرون نشسته است، می توانیم پنجره را باز کنیم و از او عکس بگیریم که این یک عکس مدرن است اما وقتی سایه او را روی دیوار عکاسی می کنیم یعنی عکسی پست مدرن گرفته ایم.

آشنا در پایان گفت: گاهی اوقات انتقال یک دیتا با یک عکس برای ما محال می شود پس به سراغ مجموعه عکس می رویم اما سبک و استایل آن عکاس هم مهم است.